50 Jaar Opstand redactie

Ria van der Geests verzuchting klinkt nog altijd na in mijn oren. Zij was jarenlang de spil van ons redactieteam. ‘Ik heb bijna nog niks’, zei ze, als het weekeinde met rasse schreden naderde waarop het nieuwe nummer van Opstand moest worden gemaakt. Dan informeerde ze of het interview er in ieder geval al was. Bart Dijkstra en ondergetekende waren daar minstens twaalf jaar geleden mee begonnen wat geresulteerd heeft in zo’n kleine vijftig (!) vraaggesprekken, merendeels met (ex) parochianen. Tony Fernandez, ex-Jezuïet, en met een groot hart voor de Derde Wereld, was de eerste. Zo’n gesprek leverde altijd een behoorlijk stuk tekst op. Zelf wou Ria overigens in ieder geval niet ondervraagd worden. Ze geloofde bitter weinig, maar was dol op de liederen van Huub Oosterhuis. Maar ondergetekende, gewend aan de deadline van de krant, en die alleen te porren is als het moment van vergaderen resp. publiceren daar was, maakte zich nooit grote zorgen. Zelfs na de vergadering – steevast op maandagavond, wanneer de aanleverdatum voor de kopij al was al verstreken – bleven er mogelijkheden om het tekort aan kopij op te lossen. Bijvoorbeeld door het aantal pagina’s in te korten, en bij een onverwacht groter aanbod deze alsnog uit te breiden. Vóór het zover was had Ria op de zondagavond tot diep in de nacht de alsnog binnen gekomen kopij doorgenomen op onduidelijkheden en spelfouten. Daar kon ter vergadering nog wel enige discussie over ontstaan, want zowel Ria als ondergetekende meenden als Neerlandici te weten wat goed of fout is. Marieke Vennegoor en Eugène den Elzen waren daarentegen digitaal veel beter onderlegd, en dus konden zij de daarmee samenhangende problemen altijd weer de baas worden. Ria en ondergetekende koesterden daarentegen het papier, en bedienden zich van geitenpaadjes om op de computer de weg te vinden.

Parochiebureau

Plek van vergaderen was meestal het parochiebureau, maar geregeld kwam de redactie ook bijeen in het huis van Marieke Vennegoor of Eugene den Elzen. Dat van ondergetekende, gelegen in het parkeeronvriendelijke Rijswijk, viel af nadat Ria haar bezoek aan het adres van ondergetekende met een forse bekeuring had moeten bekopen.

In principe namen we alle aangeboden kopij van parochianen mee. Het is tenslotte ook hún blad. Alleen wanneer de leesbaarheid in het geding was, grepen we in. Op de eerste plaats waren daar de vaste nummers, zoals het parochiejournaal, geïntroduceerd door pastor Nel van Drie bij haar aantreden in 1991 en sinds een paar jaar overgenomen door Rolanda Correia, de agenda en mededelingen van het bestuur. Een van de belangrijkste en trouwste leveraars van kopij was oud-legeraalmoezenier Wim Peeters. Hij besprak op geheel eigen manier zijn betrokkenheid bij het geloof, de

joodse wortels ervan en de veranderingen die het bij hem had ondergaan. De progressieve Zwitserse theoloog Hans Küng was een van degenen die hem inspireerden. Bijdragen van meer actuele en in het bijzonder van kerkpolitieke aard werden geleverd door ondergetekende. Voor jolig commentaar over gebeurtenissen in de parochie en daarbuiten konden we altijd terecht bij Luc van Eijck.

Het is bij gelegenheid van het vijftig jarig bestaan van het blad ook goed even stil te staan bij degenen die ons in de redactie en vormgeving zijn voorgegaan. De naam zelf – overigens niet voor de eerste uitgave - was een vondst van pastoor Jan Rood (1975 – 1991) Die herinnerde uiteraard aan de naamgeving van de parochie, maar kreeg actuele betekenis toen de hervormingen van het Tweede Vaticaanse Concilie (1962 – 1965) geleidelijk aan werden teruggedraaid onder een conservatiever wordend bisschoppencollege. Dit leidde uiteraard in de parochie en op de redactie tot heftige discussies tussen rekkelijken en preciezen. Jan Rood stond radicaal aan de kant van de hervormers. In een vraaggesprek bij zijn afscheid met de krant Het Binnenhof had hij uitgeroepen “Pastor zijn we allemaal”. Daar maakte hij ook werk van (waardoor de parochie tot op de dag van vandaag is blijven voortbestaan!) Maar het kwam niet in hem om in Opstand alleen zijn mening te laten horen.

Met Fred Lörtzer, die de kar ging trekken na diens vertrek bij de Rijksvoorlichtingsdienst in 1990, kwam het bij tijd en wijle tot scherpe discussies. Toch zou het nooit in Jan opkomen om in te grijpen. In een preek had hij een keer betoogd dat de uitkeringen omhoog moesten. Vanaf de kerkbanken werd hij tegengesproken. Beide visies kon men vervolgens in de Opstand lezen. Jan bracht zijn geestverwant, arbeidspastor en medewerker van de KRO Fred Keesen mee.

Niet alleen ging hij op geheel eigen wijze voor in de kerk, maar ook schreef hij mooie gedreven stukken voor Opstand. Naast Fred Lörtzer trad aan het begin van de jaren negentig rond dezelfde tijd Luc van Eijck aan en ook ondergetekende. Daarna kwamen Ria van der Geest en Mimi Kok in beeld en vervolgens jongeren als Eugene den Elzen en Marieke Vennegoor.

Een veel mildere Luc is vorig jaar in het grote gat gesprongen dat Ria door haar dood vorig jaar maart heeft achter gelaten. Hij heeft er inmiddels de wind goed onder. Zelf is ondergetekende vrijwel altijd bij het blad betrokken gebleven, als redacteur, als medewerker en na 2005 weer als mederedacteur. Apart vermeld dient ook te orden de rol van Jan Overvliet. Hij wist vanaf het eerste uur hoe het blad opgemaakt en gedrukt kon worden. Na zijn vertrek naar Portugal nam Marieke Vennegoor zijn rol over.

Het drukken gebeurde in de parochie door Hans van den Hoek en Kees Ballering. Toen Hans ruim twee jaar geleden daar niet langer toe in staat was, nam Louis van Drie dit over. Het resultaat mocht gezien worden.

De omslag die het eerste nummer van het blad sierde was van de hand van Arie Karstens. Hij dreef een winkel aan de Laan van Middenburg in Voorburg met snuisterijen. Hij was de eerste vijftien jaar koster geweest en helper van beide pastoors, maar als begenadigd tekenaar maakte hij ook een kruiswegstatie, tekeningen en dus ook de omslag van Opstand. In de jaren negentig werd een nieuw, lees: moderner omslag gemaakt door Han Nieuwmans. Het huidige ontwerp is van Hans Schneider. Beide waren opmaakredacteuren van dagblad Het Binnenhof, waar ondergetekende ook werkzaam was geweest.

En nu zit de wisseling van de wacht er in dit jubileumjaar, waarin dit blad vijftig jaar bestaat, opnieuw aan te komen. Zowel Luc als ondergetekende naderen de tachtig. Wie gaat die klus van ons overnemen?

Paul van Velthoven